است . « فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً » « 1 » و كسانىكه نامه عمل به‌دست راست آنان داده شود از آنان به زودى حساب كشيده خواهد شد بسيار آسان . « وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً » « 2 » و كسانى كه نامه عمل از پشت سر به آنها داده خواهد شد آنان به‌دنبال هلاكت و بوار خواهند رفت . اين دو دسته همان اصحاب يمين و شمالند كه در هر قومى موجود بوده و به‌توسط امامشان بدين مراحل خواهند رسيد ، پس مراد از اين دو دسته تمام افراد امّت بدون امام خواهد بود . و امّا اگر بخواهيم افراد بشر را چنان تقسيم كنيم كه امام نيز داخل آنها باشد بايد به تقريب ديگر مردم را سه دسته نمود يك دسته مقرّبون ، و دسته دوّم اهل سعادت ، و اصحاب يمين ، دسته سوّم اهل شقاوت و اصحاب شمال « فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ » « 3 » و اصحاب يمين چقدر بزرگ و پر اهميّتند اصحاب يمين . « وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ » « 4 » و اصحاب شمال ، چقدر بدبخت و سيه روزند اصحاب شمال ؛ « وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَعِيمٍ » « 5 » و آن كسانى كه در سير به سوى خدا از همه سبقت گرفته‌اند ، آنان مقرّبين درگاه الهى هستند ، از حساب و كتاب و عرض و سؤال و ميزان و صراط و دوزخ گذشته ، از مقرّبين خدا گشته و در حرم امن و امان الهى سكنى گزيده‌اند . « فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ . » « 6 » آنان در دنيا اين عقبات را طى كرده ، و در وقتى كه افراد بشر سرگرم

--> ( 1 ) سوره انشقاق : 84 - آيه 7 - 8 ( 2 ) سوره انشقاق : 84 - آيه 10 - 11 ( 3 ) سوره واقعه : 56 آيه 8 ( 4 ) سوره واقعه : 56 آيه 9 ( 5 ) سوره واقعه : 56 - آيه 10 - 12 ( 6 ) سوره قمر : 54 - آيه 55